Z miłości do Alberti i do… szczotek
W 150-letniej historii firmy produkującej szczotki najpierw w Białej, a później w Bielsku-Białej zapewne wiele było wątków i wydarzeń, które elektryzowały mieszkających tutaj ludzi.
Nie wszyscy jednak wiedzą o tym, że wyroby tej fabryki nie tylko trafiły w masowej ilości do zadowolonych klientów, ale również do wielkiej literatury, a nawet były elementem afery miłosnej. Wszystkie te wątki splata osoba Stanisław Ignacego Witkiewicza, zwanego Witkacym.
O tym, że Stanisław Ignacy Witkiewicz, wielkim literatem był wiemy wszyscy. I chociaż nie wszyscy uwielbiają jego książki i obrazy, to faktem jest, że był niezwykle barwną postacią, która na stałe wpisała się historię literatury polskiej.
Mało osób pamięta o jego jakże mocnych związkach z naszym miastem i o tym, że dokonał on, jak to się teraz określa, lokowania produktu wytwarzanego w naszym mieście w swoich książkach.
Jak się okazuję, artysta stale krążył w trójkącie pomiędzy Zakopanym, Krakowem, a dawną Białą Krakowską. Bohema artystyczna z nim związana, jakże bardzo głośna na Krupówkach w Zakopanem i na ulicy Floriańskiej w Krakowie dziwnym trafem bardzo przyzwoicie zachowywała się w mieście nad rzeką Biała. Zanim wyjaśnimy jaki był tego powód, warto odpowiedzieć na pytanie z jakiego powodu Witkacy odwiedzał, oczywiście oficjalnie, Białą Krakowską.
Artysta znany z różnych swoich fobii i z faktu, że sprawdził na sobie działanie wszystkich używek, za każdym razem, gdy odwiedzał swoich przyjaciół w Białej, udawał się do fabryki szczotek i pędzli, która znajdowała się tuż za rogiem. Witkacy osobiście kupował w niej potrzebne wyroby. Jak wiadomo, pisarz przykładał ogromną wagę do higieny osobistej, co w latach 30 nie było taką oczywistością. Zalecał on społeczeństwu regularne kąpiele i codzienne rytuały pielęgnacyjne z wykorzystaniem mydła oraz... szczotek właśnie! Dzięki czemu szczotki braci Sennewaldt trafiły jako jeden z nielicznych naszych produktów wprost do literatury.
W zbiorze esejów autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza, pt. Narkotyki – Niemyte dusze, autor opowiada w nim nie tylko o stosowaniu używek, ale zabiera głos w sprawach higieny i zdrowia, a także udziela porad:
„... najlepsze są dla tego celu szczotki firmy Braci Sennewaldt (Bielsko, Biała Śląsk), które przez tę firmę polecane są do bielizny. Wszyscy, którym ofiarowałem szczotki te (a rozdałem już przeszło dwa tuziny dla propagandy), błogosławią mnie i tę firmę. (…) Znałem panie skarżące się na chroniczną chropawość skóry. Po użyciu szczotek stały się gładkie jak alabastry” - opisywał Witkacy, który tym samym stał się dla nas nie tylko krzewicielem czystości, ale i reklamodawcą szczotek z Białej.
I można by w tym momencie zakończyć tę historie, ale okazuje się, że ma ona drugie dno. Bowiem żona Witkacego Jadwiga uważała, że szczotki to tylko zasłona dymna i pretekst, a prawdziwą przyczyną jego częstych wizyt jest kochanka.
Tą kochanką miała być bialską poetką Kazimiera Alberti, w której faktycznie Witkacy się podkochiwał. Prowadziła ona wraz z mężem Stanisławem, ówczesnym starostą powiatu bielskiego, salonik literacki. Spotkania bohemy artystycznej często odbywał się w ich mieszkaniu w kamienicy u zbiegu ul. Staszica i Placu Wojska Polskiego. Stanisław Alberti recenzował na przykład dramat Witkiewicza pt. W małym dworku, a artysta namalował jej portrety.
Ta utalentowana literatka, o jakże na tamte czasy śmiałych poglądach, miała patrząc oczywiście z punku widzenia Witkacego, same zalety i tylko jedną wadę, a mianowicie męża, który był starostą.
Częste ich kontakty sprawiły, że powstały miejskie legendy o ich żarliwym romansie, w trakcie którego Kazimiera miała ułatwione życie, gdyż kiedy zdarzało się jej mówić przez sen, to za każdym razem wspominała Stanisława. Nie wywołując niczyjego zdziwienia.
O tym jak wyglądała ich relacja dowiadujemy się z pamiętników i listów jakie Kazimiera Alberti wymieniała na przykład ze swoją przyjaciółką Jadwigą Rogulską-Cybulską.
Znajdują się tam stwierdzenia, że ten Witkacy z bliska zyskuję. Wielce przystojny, stanowiący pewnie nie byle jaką atrakcję dla urlopowych żon, wielokrotnych rozwódek i dziewic, o liberalnych poglądach. Dla wielu kobiet przestawanie w jego towarzystwie, wejście do grona jego znajomych, a bodaj przespacerowanie się u jego boku po Krupówkach było przedmiotem gorących pragnień.
Jednak nasza poetka nie pozostawia nam złudzeń w sprawie romansu: Zapamiętaj to sobie, kocham Staszka i tylko jego. To kamień, którego nie można zarysować. Żadne pazury tego nie zrobią. Inne wszystko, fantazja – sport – „piękne pomyślenie” jak mówi generał Galica, czasem trochę zmysłów, ale miłość to Staszek. Ponieważ ze swojej duszy nic nikomu nie daję, nie mam wrażenia, abym Staszkowi zrobiła krzywdę. Nie wolno łamać życia drugiej istoty, dla chimery, dla szaleństwa, dlatego tylko, że ktoś jest o dwadzieścia lat młodszy- pisała w jednym z listów do przyjaciółki.
To wyznanie, zdecydowanie jednoznaczne nie umniejsza temu, że jako kobieta była zadowolona, że sam Witkacy „smalił do niej cholewki”. Jednak Kazimiera nie chciała być kolejnym trofeum Casanovy spod Krupówek. Zdarzało się też, że potrafiła sobie żartować z Witkacego. W jednym z listów wspomina, że Ubrałam się tak trochę (dla stylu i ciekawości własnej jak to działa…), no jakby to powiedzieć, trochę… dość „dekoltowano”. (…)Byłam tak trochę ubrana dość przeźroczyście (na złoto), dnia poprzedniego na czarno (i piersi nagie zasłonięte tylko koronką). Powiem tobie, ładnie wygląda czarna koronka na białym ciele. Zdeprymowany tym, jak się domyślamy, jakże pięknym widokiem, Witkacy nie mógł się skupić i wykonanie rysunku przełożył na dzień następny.
Podobnie też artystyczna bohema, nie chcąc robić kłopotu koleżance literatce, a zarazem starościance zachowywała się nad podziw grzecznie i dlatego nigdy nie „zaszczycili” obecnością w lokalnej kronice obyczajowej, nie mówiąc już o kryminalnej.
Taki to niezwykle barwny epizod z życia miasta mamy dzięki istnieniu fabryki szczotek.






Brak komentarzy:
Prześlij komentarz