czwartek, 26 maja 2022

Kalendarium prasowe Komorowic nr 2

 1821

„Gazeta Lwowska” informowała, że Komorowice po sprzedaży obligacji z lat 1790 i 1810 za sumę 1000 złotych przestały być własnością Jana Biberstina Starowieyskiego, a stały się własnością rodziny panującej. Weksle wykupił Albert Habsburga książę Saksonii, który później odsprzedał je Karolowi Ludwikowi Habsburgowi. 




środa, 25 maja 2022

Widzimy się jutro!

 „Bielskie natryski” – wykład Jacka Kachla
26.05.2022 r. godz.17.00 – Bielskie natryski. Najstarsze baseny w Bielsku-Białej. Panorama i Cygański Las – spotkanie z historykiem i dziennikarzem Jackiem Kachlem
Organizatorem cyklu spotkań jest Stowarzyszenie „Wspólnota Samorządowa BB”



wtorek, 24 maja 2022

125 lat pierwszej polskiej Szkoły Powszechnej w Białej

 23 maja w Wojewódzkim Ośrodku Metodycznym w Bielsku-Białej konferencją naukową uczono 125. rocznicę otwarcia pierwszej polskiej Szkoły Powszechnej w Białej.




Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej wspólnie z Wojewódzkim Ośrodkiem Metodycznym w Bielsku-Białej zorganizowały 23 maja konferencje popularnonaukowa pt. 125 lat pierwszej polskiej Szkoły Powszechnej w Białej

 


Wśród zebranych samorząd Bielska-Białej reprezentowali radni Małgorzata Zarębska i Tomasz Wawak.



Spotkanie rozpoczął dr Grzegorz Wnętrzak z Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie referatem Rola edukacji w rozwoju polskiego życia narodowego na pograniczu Galicji i Ziemi Cieszyńskiej na przeł. XIX i XX wieku. Następnie dr Mirosława Bednarzak-Libera z Muzeum Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie omówiła działalność Towarzystwa Szkoły Ludowej w Białej oraz w powiecie na tle sytuacji oświatowej w Galicji. Przedstawicielka Bielsko-Bialskiego Towarzystwa Historycznego dr Ewa Janoszek przedstawiła historię budowy pierwszej polskiej Szkoły Ludowej, mówiła o elementach patriotycznych w architekturze i zdobnictwie budynku szkoły. Całość konferencji dopełniły wystąpienia Urszuli Rukasz i Wojciecha Janusza z Regionalnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli WOM w Bielsku-Białej, którzy omówili edukację regionalną w praktyce szkolnej.





piątek, 13 maja 2022

Kalendarium prasowe Komorowic nr 1

 Rok 1793

Pierwszą wzmianka na jaką udało się mi odnaleźć w prasie dotycząca Komorowic to informacja z 1793 w „Wiener Zeitung” mówiąca o tym, że proboszcz z Komorowic Marcin Szeliga przekazuje 5 guldenów na wsparcie Rzymu (Państwa Kościelnego) wspierającego koalicje antyfrancuską po wybuchu w tym kraju rewolucji....




wtorek, 10 maja 2022

Jeszcze raz Wapienica na starej fotografii

 
 

 


Miłośnicy historii oraz starej fotografii powinni wybrać się 13 maja o godz. 17.00 w auli Szkoły Podstawowej nr 32 w Wapienicy na kolejne spotkanie z Wiesławem Dziubkiem pod hasłem Wapienica na starej fotografii.



W kwietniu w Domu Kultury w Wapienicy odbyło się pierwsze spotkanie historyczne, które poprowadził Wiesław Dziubek, miłośnik historii oraz mieszkaniec Wapienicy. Zainteresowanie było tak duże, że nie wszyscy chętni pomieścili się w DK. Dlatego organizatorzy postanowili powtórzyć raz jeszcze spotkanie dla osób zainteresowanych historią i starą fotografią. Tym razem spotkanie Wapienica na starej fotografii odbędzie się 13 maja o godz. 17.00 w auli Szkoły Podstawowej nr 32 (budynek B, dawne gimnazjum).



- Zapraszamy wszystkie osoby, które nie zdołały wejść na ostatnie spotkanie lub nie mogły przybyć. Oczywiście spotkanie jest również otwarte dla osób, które chciałby raz jeszcze zobaczyć archiwalne zdjęcia i posłuchać o historii Wapienicy. Część zdjęć zostanie zaprezentowana po raz pierwszy. Po spotkaniu będzie czas na dialog i dyskusję - zapowiada Wiesław Dziubek. -Wapienica należy niewątpliwie do najbardziej urokliwych i atrakcyjnych rejonów Bielska-Białej. Miejsce to głównie kojarzy się z lasami i zaporą wodną, która w każdy weekend przyciąga setki bielszczan i nie tylko. Wapienica posiada także inne mniej znane, ale równie ciekawe miejsca. Na spotkaniu historycznym zostaną zaprezentowane fotografie z różnych zakątków Wapienicy – od Rudawki po Dolinę Luizy. Podczas prezentacji będzie można podziwiać architekturę zabytkowych willi z XIX wieku i poznać dawne zakłady przemysłowe, w których urządzenia robocze były napędzane wodą z rzeki Wapienica. Dowiedzą się państwo również m.in. gdzie spotykali się tutejsi mieszkańcy i jak spędzali wolny czas, gdzie można było zagrać w kręgle, itp. - zapewnia W. Dziubek.



poniedziałek, 25 kwietnia 2022

Piłka nożna ponad wszystko - relacja

 Piłka nożna ponad wszystko to tytuł wykładu, który 21 kwietnia w Książnicy Beskidzkiej wygłosił historyk i dziennikarz Jacek Kachel. Było to kolejne spotkanie w ramach projektu pt. Dawniej niż wczoraj.  



Piłka nożna zawitała do Bielska na początku XX wieku i ma za sobą już 115 lat istnienia. 

 


W tym roku również mija 111 lat od otwarcia pierwszego profesjonalnego stadionu w Bielsku, zwanego boiskiem na Górce.



Mało kto dzisiaj wie, że kiedy przed I wojną światową w Bielsku piłkarze Bielitz-Bialaer Sport Verein grali mecz, całe miast przyjmowało barwy czarno-niebieskie.

 


 Fußball über Alles, czyli Piłka nożna ponad wszystko! – takim wymownym tytułem pismo Ilustriertes (Österreichisches) Sportblatt opatrzyło tekst o tym, co dzieje się w Bielsku i Białej, gdy gra miejscowa drużyna. Dziennikarze z całej c.k. Austrii z podziwem informowali, że na mecz przychodzi tu nawet 1200 osób, a bielskich i bialskich kibiców podawali za wzór do naśladowania. Tutaj widzowie głośno i z zaangażowaniem dopingowali swoich, ale potrafili też brawami nagrodzić pięknie zagraną akcję przeciwników.




- Warto podkreślić, że klub piłkarski w Bielsku od samego początku był drużyną z charakterem, na lokalnym podwórku nie do pokonania. Właściwie tylko klub z Opawy podczas spotkań o mistrzostwo ligi miał więcej szczęścia i to on zostawał mistrzem - opowiadał Jacek Kachel. - BBSV grał z klubami z Wiednia, Budapesztu, Pragi czy Krakowa. Do Bielska przyjeżdżały najlepsze ówczesne kluby, jak choćby Rapid Wiedeń. W bielskim klubie grali piłkarze reprezentujący kluby ze stolicy. Najwyższa ich wygrana to 16 : 0 z KS Preußen- Ratibor, najdotkliwiej pokonała ich Cracovia 8 : 0, a najbardziej nielubianym przez nich klubem był Deutschen Sportverein Troppau, który trzykrotnie sprawił, że BBSV musiało zadowolić się vicemistrzostwem ligi - przypominał historyk.



Organizatorem spotkania byłą Wspólnota Samorządowa Bielska-Białej.
– Nasze stowarzyszenie powstało, by patrzeć na Bielsko-Białą przez pryzmat zwykłych ludzi i ich codziennych trosk. Wiemy również, że człowiek potrzebuje spotkania z drugim człowiekiem i kulturą, która jest osadzona w naszej lokalnej tradycji i dlatego popieramy wszystko to, co buduję naszą małą ojczyznę - podkreślał organizator spotkania - radny Rady Miejskiej Roman Matyja.
Współautorami projektu są również radni: Karol Markowski, Roman Matyja, Maksymilian Pryga i Szczepan Wojtasik.



Spotkanie odbyło się w ramach projektu pt. Dawniej niż wczoraj, dofinansowanego ze środków Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej. Wszyscy jego uczestnicy otrzymali zeszyt historyczny omawiający powstanie piłki nożnej w Bielsku.



Kolejne spotkanie z cyklu Dawniej niż wczoraj odbędzie się w Książnicy Beskidzkiej 26 maja o godzinie 17.00, a jego tematem będą najstarsze baseny w Bielsku-Białej - Panorama i Cygański Las.  




czwartek, 21 kwietnia 2022

Jazzowe tradycje Bielska i Białej

 Festiwale LOTOS Jazz Festiwal – Bielska Zadymka Jazzowa czy też Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej to sztandarowe imprezy muzyczne, które od wielu lat odbywają się w naszym mieście i są ważnymi wydarzeniami w kalendarzu krajowych imprez jazzowych. Mało kto jednak wie, że tym rodzajem muzyki interesowano się w mieście już w okresie międzywojennym. Hotel „Pod Czarnym Orłem” w Białej uczynił z jazzu swój okręt flagowy. Również za PRL-u stolica Podbeskidzia była ważnym punktem na jazzowej mapie kraju - a to za sprawą Klubu Piątawka, który w latach 70. XX wieku działał przy Spółdzielni Mieszkaniowej Strzecha.
 

 


Jazzowaliśmy już w międzywojniu
Początkowa faza rozwoju jazzu wiąże się z Nowym Orleanem i przełomem XIX i XX wieku. Do Polski ta muzyka zawędrowała w latach 20. ubiegłego wieku, kiedy pierwsze zespoły grające w lokalach zaczęły naśladować synkopujących muzyków. Oficjalnie uznaje się, że pierwszy koncert jazzowy w Polsce odbył się 16 maja 1929 roku, kiedy to podczas Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu wystąpił zespół Zygmunta Karasińskiego.
W Bielsku i Białej nowa muzyka grywana była sporadycznie w wielu lokalach. Najszybciej - i to na stałe - zadomowiła się w Białej. Już w lutym 1928 roku prasa zapraszała na wieczór towarzyski do małej sali w hotelu „Pod Czarnym Orłem”, gdzie podczas zabawy karnawałowej zamierzano zbierać pieniądze na kolonie wakacyjną dla zagrożonej gruźlicą ubogiej dziatwy szkół powszechnych. Wśród atrakcji zapowiedziano konkurs piękności i konkurs kotylionowy, występ orkiestry wojskowej 3.p. strzelców podhalańskich oraz kwintet jazbandowy.
Wszystko wskazuje na to, że nowa muzyka znalazła we Białej silną grupę zwolenników, bo kiedy rok później otwierano po generalnym remoncie hotel „Pod Czarnym Orłem”, w anonsie reklamowym jako magnes zamieszczono informację: Zapowiedziana jest muzyka koncertowa i jazbandowa. Otwarcie nastąpiło 20 lipca 1929 roku. Obiekt posiadał przepiękne salę koncertową i balową, salę przyjęć, lokale klubowe, łazienki, około 40 pokoi noclegowych z bieżącą wodą ciepłą i zimną oraz telefonami, windę, ze smakiem urządzone sale restauracyjne i kawiarnia, ogród, kręgielnię, autogaraże itd.
Hotelem „Pod Czarnym Orłem” zarządzał wówczas hotelem dyrektor Cycoń, który wcześniej prowadził między innymi warszawskim „Cristalem”. To on sprawił, że bialski hotel znowu stał się miejscem spotkań elity obu miast.
Osobom, które chciały posłuchać jazzu z płyt, swoje usługi polecał Wł. Strzałkowski posiadający sklep w Bielsku przy ul. Zamkowej 2.  


Piątawka w Planetarium
Po II wojnie światowej jazz jako muzyka kojarzona z armią Andersa i siłami reakcji był bardzo niemile widziany. Dużo wody musiało upłynąć w Wiśle i trzeba było dwóch odwilży politycznych, aby w Polsce zapaliło się zielone światło dla tej imperialistycznej muzyki.
Mało kto wie, że i wtedy Bielsko-Biała niosło wtedy palmę pierwszeństwa. Spółdzielnia Mieszkaniowa „Strzecha” sprowadziła jazz do miasta nad rzeką Białą. 



Na mapie nie tylko miasta, ale również kraju zaznaczył się w tym względzie osiedlowy Klub „Planetarium”. A w 1977 roku pojawiła się w Bielsku-Białej inicjatywa muzyczna pod nazwą „Piątawka”. Nazwa Piątawka miała dwa znaczenia. Pierwsze było trochę techniczno-porządkowe - muzycy spotykali się w piątek o piątej po południu. Drugie znaczenie nawiązywało do patrona klubu, Zbigniewa Namysłowskiego, który był autorem utworu pt. „Piątawka”.
- W klubie osiedlowym „Strzechy” zagościła „Piątawka” we wrześniu 1979 roku. Organizowano tutaj nie tylko piątkowe spotkania, ale również regularne koncerty. Spółdzielnia Mieszkaniowa „Strzecha” zapewniała sprzęt nagłaśniający, a „bogatsze” zespoły przywoziły swoje nagłośnienie - przypomina prezes Spółdzielni Mieszkaniowej „Strzecha” Jacek Żołubak.
Muzycy występujący w „Piątawce” tworzyli prawdziwy panteon polskiego jazzu: Zbigniew Namysłowski, Janusz Muniak, Laboratorium, Sławomir Kulpowicz, Ewa Bem, Jan Ptaszyn Wróblewski, Wojciech Karolak, Andrzej Zaucha z grupą Dżamble i wielu innych.
– Gościliśmy Niemena, Maanam, Stanisława Sojkę, Grażynę Łobaszewską i wielu innych artystów, którzy koncertowali tutaj po kilka razy - dopowiada prezes Żołubak.
Specyfiką klubu były nocne muzykowania po koncertach oraz wspólne biesiadowanie z gwiazdami w prywatnych mieszkaniach. Z czasem do „Piątawki” zaczęli przyjeżdżać muzycy związani nie tylko z jazzem, ale i bluesem – np. Krzak i Dżem. Tak o pięcioleciu klubu pisała w 1984 roku „Kronika Beskidzka”: Pięciolecie „Piątawki. 


 

Noc z gwiazdami jazzu
Od września 1977 r. działa w Bielsku-Białej „Piątawka” - klub jazzowy, w którym występowały już takie znakomitości, jak Zbigniew Namysłowski, Jan Ptaszyn Wróblewski, Grażyna Łobaszewska z grupą „Crash”, „Osjan”, „Laboratorium”, „Dżamble” i wiele innych. Na spotkaniach w „Piątawce” słucha się również płyt, ogląda plakaty jazzowe, dyskutuje. Wszystko to za sprawą młodego fanatyka jazzu Jerzego Rocławskiego, który wraz z przyjaciółmi klub założył i nadal prowadzi. Całkowicie społecznie. Po pracy. Nie mając z tego ani grosza. Ale za to wielką satysfakcję, że sprowadził do Bielska jazz [...]. Po koncertach w „Piątawce” przewidziano jam session, czyli nocne improwizowane granie muzyków z wymienionych zespołów, a może i kogoś jeszcze... Takiego jam session, na jakie się zanosi, też jeszcze dotąd w Bielsku nie było. [...] Otóż okazją jest 5. rocznica udanej działalności jazz clubu (odliczono okres zawieszenia spotkań podczas stanu wojennego). Jazz fani zasiądą więc przy stolikach, czynny będzie gorący bufet, przewidziano atrakcyjne niespodzianki w rodzaju stoiska z materiałami informacyjnymi Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego. Karnety w cenie 450 zł można nabyć codziennie w klubie Spółdzielni Mieszkaniowej „Strzecha" - „Planetarium" (ul. Cieszyńska 140), gdzie od września 1979 r. ma swoją siedzibę „Piątawka”. 



„Piątawka” zawiesiła działalność  na przełomie lat 1985/86. Na szczęście muzyka jazzowa dobrze ma się i dzisiaj w mieście nad rzeką Białą.
– W tym roku nasza spółdzielnia obchodzi 120 lecie swojego istnienia. W ramach jubileuszu będziemy przypominać historię „Piątawki”. Była to jedna z kilku niebanalnych inicjatyw, które proponowała spółdzielnia, a które ożywiały kulturalnie całe miasto – zapowiada prezes Spółdzielni Mieszkaniowej „Strzecha” Jacek Żołubak.

piątek, 1 kwietnia 2022

Archidemia prezentuje afisze propagujące "Pokój"

W dzisiejszej Archidemii prezentujemy afisze z lat osiemdziesiątych XX wieku – propagujące w czasach komunistycznej Polski „pokój” (lub też „tzw. pokój”).




Źródło: zespół nr 13/490 Zbiór materiałów ulotnych Archiwum Państwowego w Katowicach Oddziału w Bielsku-Białej, sygn. 3/101 oraz 3/102.