wtorek, 18 grudnia 2018

Droga do Niepodległości mieszkańców powiatu bielskiego cz.1


Na prośbę wielu osób, którym nie udało się zdobyć mojej książki pt. Droga do Niepodległości mieszkańców powiatu bielskiego, publikuje jej treść w odcinkach. Życzę miłej lektury.

 W tym roku mija 100 lat od momentu, gdy po zaborach Polska na nowo pojawiła się na mapach Europy. Wskrzeszenie ojczyzny tak naprawdę nie mogłoby się dokonać, gdyby ludzie nie mieli takiego pragnienia w swoich sercach. To kultura, historia, tradycja połączona z ojczystą mową zakorzenioną w obyczajach i religii budują tożsamość narodową ludzi zamieszkujących ten sam teren.
Warto pamiętać, jak determinują nas własne doświadczenia i pamięć o korzeniach. To, jacy jesteśmy i kim jesteśmy, zawdzięczamy naszym przodkom. To oni, walcząc o Polskę, narażali się na szykany, a często musieli oddać daninę krwi. Za te wszystkie działania jesteśmy winni im wdzięczność i pamięć.
Mając świadomość, że czas upływa nieubłaganie i wiele ważnych wydarzeń zaciera się w pamięci, postanowiliśmy wspólnie z władzami Starostwa Powiatowego w Bielsku-Białej przypomnieć drogę do niepodległości mieszkańców naszego regionu.
11 listopada świętujemy odzyskanie niepodległości. Trzeba mieć świadomość, że jest to data symboliczna i nie moglibyśmy jej świętować, gdyby nie cały ciąg zdarzeń, dzięki któremu marzenia pojedynczych ludzi, by znowu żyć w Polsce, stały się powszechnym pragnieniem. Postanowiłem zatem ukazać najważniejsze wydarzenia, które odcisnęły piętno na tożsamości i specyfice naszego regionu i tworzących go miejscowości. Jednocześnie, po zaznajomieniu się z jakże ciekawymi publikacjami omawiającymi dzieje poszczególnych miejscowości, postanowiłem, że nie będę powielał opisanych już wydarzeń, lecz ukażę te mniej znane, aby książka ta była uzupełnieniem dotychczasowej wiedzy.
Materiał do niej zbierałem od 25 lat. Odwiedziłem mnóstwo archiwów, muzeów i bibliotek w kraju i za granicą, korzystałem z rodzinnych zbiorów wielu mieszkańców naszego regionu. Wszystkim bardzo serdecznie dziękuję.
Praca przedstawia najpierw region w ujęciu encyklopedycznym. Później ukazuje, jak poprzez oświatę, kulturę i gospodarkę budził się tutaj patriotyzm. Pisząc o działaniach wojennych skorzystałem z materiałów z mojej książki pt. „Sokoli marsz”, które uzupełniłem. Przez pryzmat prasy ukazałem, jak żyli tutaj ludzie podczas I wojny światowej.
Najbardziej żmudną pracą było uzupełnienie tzw. listy strat, zbierającej nazwiska poległych w wojnie. W poszukiwaniu wszystkich wydań musiałem udać się do Wiednia, gdyż tam jest ich najwięcej, aczkolwiek i tam nie są kompletne. Udało się odnaleźć na listach 2055 osób związanych z naszym regionem, które były dla kogoś ojcem, synem, dziadkiem. To zestawienie ukazuje grozę tamtych dni. Mam nadzieję, że wielu mieszkańców powiatu bielskiego odnajdzie w nim swoich przodków, o których do tej pory nie było wieści. Z różnych powodów, (brak danych, złe opisy, zatarty druk itp.) na pewno nie udało się ująć wszystkich, lecz liczę na to, że przedstawione przeze mnie listy strat w połączeniu z dotychczas opracowanymi sprawią, że obraz ten będzie pełniejszy, a w przyszłości uda się dokonać pełnej inwentaryzacji.
Niniejsze opracowanie nie powstałoby, gdyby nie inicjatywa władz samorządowych Starostwa Powiatowego.
Niezwykle cennych wskazówek udzielił mi profesor Andrzej Nowakowski, który również napisał recenzję mojej pracy. Za wskazówki, recenzje, a przed wszystkim za otwartość i życzliwość bardzo dziękuję.
Osobne słowa wdzięczności należą się panom Jackowi Cwetlerowi, Piotrowi Wysockiemu i Zdzisławowi Nowrotkowi, którzy wsparli mnie swoim doświadczeniem i zbiorami.
W tym miejscu składam też podziękowania wszystkim, od których otrzymałem zdjęcia i dokumenty dotychczas anonimowych bohaterów z naszego terenu. Mam nadzieję, że dzięki tej publikacji na nowo ożyją we wspomnieniach najbliższych.



poniedziałek, 17 grudnia 2018

Lista strat mieszkańców powiatu bielskiego cz. 15

Wilamowice:
Balcerzyk Stanisław, (1885), Inft., k.k.LIR nr 31, 2. komp. Ranny w szpitalu w Teplitz-Schönau.
Biba Jan, (1892), ErsRes., IR nr 56, 12. komp. Ranny.
Bittner Jan, (1896), Inft., k.k.LIR nr 31, 9. komp. Ranny.
Bogacki Jan, (1884), Inft., IR nr 20, 7. komp. Ranny.
Cekaj Jan, (1885), Inft., IR nr 56, 13. komp. Zginął 24.05.1915.
Figwer Edmund, (1896), Inft., k.k.LIR nr 31, 9. Ranny.
Fox Józef, (1892), Gefr., k.k.LIR nr 31, 10. komp. Ranny.
Furdzik Stanisław, (1895), Inft., k.k.LIR nr 16. komp. Ranny.
Gacek Jan, (1894), Inft., IR nr 56, RGtsStb. Ranny.
Knieżyk Grzegorz, (1887), Inft., IR nr 100, zmarł 26.10.1914. Pochowany na cmentarzu w Jedlinach.
Kozioł Benedykt, (1892), Zugsf., DR nr 10, 2. Esk. Chory w szpitalu w Bielsku.
Mikolajczyk Wojciech, (1893), Inft., IR nr 56, 8. komp. Ranny.
Najaszek Józef, (1895), Inft., k.k.LIR nr 33, 3. komp. Ranny.
Nikiel Józef, (1890), Inft., IR nr 89, 5. komp. Zginął 6-8.03.1915.
Nikiel Rudolf, (1889), Fähnr. I.d.Res., IR nr 56,3. komp. Ranny.
Nowak Jan, (1884), Inft., IR nr 56, 16. komp. Ranny.
Nycz Jan, (1894), Leg., Poln. Leg. 2, 3. komp. Chory w szpitalu w Szombathely.
Nycz Józef, (1892), Inft., IR nr 56, 14. komp. Zginał 22.10.1914.
Piskorek Franciszek, (1892), Patrf., FJB nr 6, 4. komp. Ranny, w niewoli, w szpitalu w Taschkent, Rosja.
Poliński Józef, (1894), Inft., IR nr 56, 8. komp. Ranny.
Pudełko Józef, (1886), Inft., k.k.LIR nr 31, 1. komp. Chory w szpitalu w Wiedniu.
Ryzik Józef, (1895), Inft., IR nr 56, 4. komp. Zginął 22.05.1915.
Schneider Franciszek, (1891), Jäg., FJB nr 6, 4. komp. Ranny.
Schneider Jan, (1891), Gefr., IR nr 56, 11. komp. Ranny.
Szczerbik Andrzej, (1891), Inft., IR nr 56, 16. komp. Ranny.
Szczerbik Nikol. (1891), Inft., IR nr 56, 14. komp. Ranny.
Tyszlowitz Dawid, (1894), Inft., IR nr 56, 1. komp. Ranny.
Zejna Franciszek, (1887), Korp., IR nr 56. 11. komp. Chory w szpitalu w Bielsku.
Zajnta Franciszek, (1888), Inft., IR nr 56, 8. komp. Ranny.
Zejma Franciszek, (1893), Inft., IR nr 56, 16. komp. Ranny.

Wilkowice:
Bernacik Wojciech, (1882), ErsRes., IR nr 54, 1. komp. W niewoli, Tjumen, Rosja.
Byrdy Jóżef, (1886), Gefr., IR nr 56, 5. komp. Ranny.
Byrski Franciszek, (1896), Inft., k.k.LIR nr 31, 15. komp. Zginął 24-26.06.1915.
Dobija Józef, (1879), ErsRes., k.k.LIR nr 16, Ranny w niewoli, Tambow, Rosja.
Dobija Szymon, (brak), Inft., k.k.LIR nr 16, W niewoli, Omsk, Rosja.
Dudka Jan, (1888), Inft., IR nr 56, 6. komp. Ranny.
Dutka Paweł, (1889), Inft. IR nr 56, W niewoli Nowo-Nikolajewsk, Gubernia Tomsk.
Gabryl Józef, (1892), Inft., IR nr 56, RgtsStb., Ranny.
Gasidło Władysław, (1894), Inft., k.k.LIR nr 31, 4. komp. Ranny. Po raz kolejny ranny w październiku.
Gazda Jan, (brak), Inft., k.k.LIR nr 16, 16. komp. Zginał 3.05.1915.
Goleniowski Jan, (1886), Inft., IR nr 56, 13. komp. Zginął 26.06.1915.
Greń Walenty, (1892), Inft., k.k.LIR nr 31, 14. komp. Ranny.
Jachnicki Jóżef, (1880), Inft., k.k.LIR nr 16, 9. komp. W niewoli, Beresowka, Rosja.
Jakubiec Józef, (1897), Leg., Poln, Leg., Ranny w szpitalu w Dziedzicach.
Jakobowicz Elias, (1889), Inft., k.k.LIR nr 31, 5. komp. W niewoli.
Kalinka Józef, (1887), Inft., IR nr 56, 4. komp. Zginął 21.11.1914.
Kanik Michał, (1881), Inft., IR nr 56, 15. komp. Ranny.
Kanior Franciszek, (1880), Inft., k.k.LIR nr 16, 11. komp. Ranny.
Kasperek Władysław, (1893), Gefr., IR nr 56, 1. komp. Ranny.
Kocur Ignacy, (1895), Inft., IR nr 56, 13. komp. Ranny.
Koczno Józef, (1896), Inft., k.k.LIR nr 31, 9. komp. Ranny.
Krawczyk Michał, (1896), Inft., k.k.LIR nr 16, 4. komp. Ranny.
Krysta Stanisław, (1891), Fähnr., IR nr 56, 7. komp. Ranny.
Krzyszowski Józef, (1891), Inft., k.k.LIR nr 16, 12. komp. Ranny.
Kubica Antoni, (1884), Inft., k.k.LIR nr 31, 10. komp. Ranny.
Kubisz Wojciech, (brak), Jäg., FJB nr 13, Ranny.
Kubus Michał, (1887), Inft. IR nr 56, 6. komp. Zginął 16.05.1915.
Kulika Józef, (1887), Inft. IR nr 56, 4. komp. Zginął 21.11.1914.
Kuska Ignacy, (1893), Inft., TitGefr., IR nr 56, Rany.
Kwaśny Jan, (1894), Inft., k.k.LIR 31, 3. komp. Ranny.
Laszik Wincenty, (1891), Inft., IR nr 56, 6. komp. Ranny.
Lindert Antoni, (1897), Leg., PolnLegR. nr 2, Rany w szpitalu w Oświęcimiu.
Lorenz Antoni, Inft., k.k.LIR nr 31, 1. komp. Zginął 3.07.1915.
Lukaszek Paweł, (1891), Inft., k.k.LIR nr 31, 7. komp. Ranny , w niewoli, w szpitalu w Moskwie. Rosja. Zmarł 12.11.1914.
Machniowski Franciszek, (1889), Gefr., IR nr 56, 12. komp. Ranny.
Mecner Jan, (1883), Korp., IR nr 56, 14. komp. Ranny.
Międzybrodzki Jan, (1885), Gefr., IR nr 56, 5. komp. Ranny.
Mydlarz Michał, (1892), Inft., IR nr 56, 9. komp. Zginął 9.03.1915.
Niedziela Jan, (1896), Inft., IR nr 56, 2. komp. Ranny.
Niedziela Józef, (1877) Inft., k.k.LIR nr 31, 8. komp. Zginął 7-8.10.1915.
Niedziela Józef, (1887), Inft., IR nr 56, 13. komp. Zginął 10.03.1915.
Nikiel Andrzej, (1891), Inft., IR nr 56, 5. komp. Ranny w szpitalu w Mähr. Weißkirchen.
Machniowski Franciszek, (1889), Gefr., IR nr 56, 12. komp. Ranny.
Ogrodzki Jan, (1891), Inft. IR nr 56, 15. komp. Ranny.
Pipryk Józef, (1892), Inft., IR nr 56, 2. komp. Ranny.
Polak Michał, (1894, Inft., IR nr 56, 5. komp. Ranny.
Polak Szymon, (1891), Inft., IR nr 56, 13. komp. Ranny.
Ponikwia Tomasz, (1890), Inft., IR nr 56, 3. komp. Ranny.
Pornikowa Szymon, (1885), Inft., IR nr 56, 10. komp. Zginął 5.05.1915.
Radwan Wincenty, (1893), Inft., IR nr 56, MAG. Ranny.
Semanek Józef, Inft., IR nr 56, 3. komp. Ranny w szpitalu tymczasowym w realnej szkole w Żywcu.
Sieraus Franciszek, (1894), Inft., k.k.LIR nr 16, 12. Ranny.
Smilczak Jan, (1883), Inft., IR nr 56, 11. komp. Ranny.
Stawowczyk Adam, (1886), Inft., IR nr 56, 11. komp. Ranny.
Stawowczyk Józef, (1891), ErsRes. IR nr 56, 15. komp. Ranny.
Szymanek Józef, (1885), Inft., IR nr 56, 3. komp. Ranny.
Walkowicz Władysław, (1894), Inft., IR nr 56, 1.komp. Ranny.
Wantoła Józef, (1896), Inft., IR nr 56, 15. komp. Ranny.
Waramuz Ignacy, (1892), EinjFreiw. Korp., IR nr 56, Zginął 5.04.1915. Podana jest też inna data śmieci 2.05.1915.
Waramuz Wincenty, (1883), IR nr 56, 1. komp. Ranny.
Wróbel Józef, (1888), Inft., IR nr 56, 12. komp. Zginał 19-22.11. 1914.
Zacny Józef, (1886) Inft., IR nr 56, 12. komp. Zginął 24.10.1914.
Zemlak Andrzej, (1891), ErsRes., k.k.LIR nr 31, 8. komp. Ranny. W niewoli.
Zmilczak Jan, (1883), Inft., IR nr 56, 16. komp. Ranny.
Zjadac Jan, (1896), Inft., k.k.LIR nr 13, 1. komp. Ranny w szpitalu w Olmütz.

Zabrzeg:
Blahut Jan, (1876), Inft., k.k.LIR nr 31, 4. komp. Ranny.
Brandys Jan, (1895), Inft., k.k.LIR nr 31, 3. komp. Ranny.
Bryla Ludwig, (1888), Inft., IR nr 100, 10. komp. Ranny. W niewoli, Orel, Rosja.
Dyrda Antoni, (1891), Inft., k.k.LIR nr 31, Ranny w szpitalu w Bielsku. Po raz kolejny ranny w lipcu.
Elsner Otto, (1885), ResKorp. TitZugsf. IR nr 100, 2. komp. W niewoli,Piestschanka, Rosja.
Fuschs Zygmunt, (1889), Inft., IR nr 100, 9. komp. Zginął 9.03.1915.
Gawlas Franciszek, (1888), Inft., k.k.LIR nr 31, 5. komp. Zginął 2.05.1915.
Grygierczyk Józef, (1879), Inft., IR nr 100, 3. komp. Ranny.
Grygierczyk Józef, (1891), Inft., k.k.LIR nr 31, 2. komp. Ranny w szpitalu w Wiedniu.
Jaworski Józef, (1880), Jäg., FJB nr 5, 4. komp. Ranny.
Jurczik Francisze, ErsRes., IR nr 100, 10. komp. Zginął 23-26.10.1914.
Kapias Józef, (1887), ResInft., k.k.LIR nr 31, 12. komp. Zginął 11.01.1915.
Klimaniec Franciszek, (1890), Inft., IR nr 100, 2. komp. W niewoli, Us Kamenogorsk, Rosja.
Koppa Franciszek, (1884), Zugsf., k.k.LIR nr 13, 2. komp. Zmarł na tyfus 16.06.1915 w Wiedniu.
Kozik Józef, (1892), Inft., IR nr 100, Ranny.
Linert Józef, (1895), Inft., IR nr 56, 16. komp. Ranny.
Maśka Józef, (1893), Inft., k.k.LIR nr 31, 2. komp. Ranny.
Matuszinski Jan, (1889), Drag., DR nr 12, 1. Esk., Zginął 27.06.1915.
Ozaist Jan, (1891), EinjFreiw., TitFeldw., IR nr 93, 8. komp. Ranny.
Plawecki Jan, (1879), Inft., k.k.LIR nr 32, 8. komp. Ranny.
Pollak Józef, (1890), inft., IR nr 93, 15. komp. Ranny w szpitalu w Budapeszcie.
Polok Józef, (1893), Inft., k.k.LIR nr 31, 2. komp. W niewoli.
Salon Franciszek, (1890), Korp., IR nr 100, 16. komp. Ranny.
Smolarz Jan, (1887), ResInft., IR nr 100, 11. komp. W niewoli, Ust Kamenogorsk, Rosja.
Szypula Franciszek, Inft., k.k.LIR nr 31, RgtsStb., Zginał 21-24.06.1915.